Boas festas a todas/os!

 

Desde o Equipo de Dinamización da Lingua Galega do IES Gregorio Fernández felicitamos as festas en todas as linguas do noso alumnado incluíndo, por suposto, o idioma galego.

Tamén, aprobeitamos para lembrarnos novamente da figura dunha das primeiras aventureiras galegas: Exeria. Muller políglota e de gran cultura, no século IV realizaría unha longa viaxe a Terra Santa, que sería recollida no seu diario titulado Peregrinatio.

Lembramos a gran discriminación laboral das traballadoras galegas nos séculos XIX e XX e a importancia do Movemento Obreiro

 

O movemento obreiro foi nos século XIX e XX un puntal clave na paulatina consecución dos dereitos que se foron recoñecendo ao longo da Idade Contemporánea aos traballadores e traballadoras. Durante a Revolución Industrial, as condicións de vida do proletariado eran extremadamente duras: longuísimas xornadas de traballo (era común que alcanzasen as 14 horas diarias), salarios ínfimos, falta de hixiene e de proteción ante os riscos laborais, despido libre, ausencia do dereito de asociación ou explotación infantil.

Ante esta situación, algúns obreiros e obreiras emprenderon valentes e arduas protestas, cuxa suma sería fundamental nas mudanzas lexislativas que se foron sucedendo até a actualidade, aínda que cunha evolución moi lenta ante os atrancos da alta burguesía.

No caso das mulleres, a situación sería aínda máis dramática, xa que ademais de padecer tamén unhas condicións de traballo infrahumanas (e facerse cargo en exclusiva das tarefas domésticas e do coidado dos fillos e fillas), estaban fortemente discriminadas con respecto aos varóns, sendo común que cobrasen 1/3 ou a metade do salario que se lle pagaba aos seus compañeiros, que sufrisen todo tipo de abusos nos espazos laborais, a apertura de inxustos expedientes ante calquera denuncia das aldraxes que padecían ou o despido das traballadoras encintas.

En Galicia, no mes de decembro de 1857 produciríase unha das primeiras mobilización protagonizadas polas obreiras, coas protestas das cigarreiras da Real Fábrica de Tabacos da Coruña. Esta fábrica chegou a empregar arredor de 4.000 mulleres, sometidas a condicións laborais especialmente duras, caracterizadas por salarios moi baixos, longas xornadas de traballo e unha elevada precariedade. O desencadeante desta protesta, de natureza ludita, foi a incorporación de novas máquinas de picadura que diminuían de maneira significativa a demanda de man de obra. Este episodio, xunto con outras mobilizacións femininas, sería posteriormente retratado por Emilia Pardo Bazán na súa novela La Tribuna (1883).

No Estado español, as primeiras leis que prohibiron os agravios de xénero no ámbito laboral non foron promulgadas até a II República (1931-1936), co recoñecemento pola Constitución de 1931, por primeira vez na historia, da interdición da discriminación por razón de sexo e do dereito das mulleres a acceder a calquera tipo de ocupación.

Porén, as mentalidades sociais terían unha evolución aínda máis lenta, e os medios de comunicación deste período fanse eco do menosprezo cara a forza de traballo das mulleres e da normalización da figura do home como sustentador principal e prioritario da economía doméstica (considerándose o traballo das mulleres como algo sempre auxiliar e complementario en casos de extrema necesidade).

No Ámbito Social da ESPA traballamos con este documento publicado en El Progreso en decembro de 1931, elaborado polo recoñecido médico galego Enrique Calvar e recollido nunha investigación realizada polo noso alumnado de adultos no curso 2021-22.

“El avance del feminismo -en todos los aspectos que se le considere- es en nuestro entender un daño que se le hace a la humanidad, daño que a la larga se traducirá por trastornos tan intensos (…) La mujer no sólo se diferencia del hombre por su aparato genital (…) realmente todo el organismo femenino está supeditado a la función de la reproducción (…) La psiquis femenina- por más que se pretenda- no podrá nunca parangonarse con la del varón, hasta el punto de que aquellas mujeres que intelectualmente alcanzaron elevadas tallas, deben este privilegio a lo que en sus estructuras llevan de hombre (…) La mujer pura -la feminidad por excelencia- es un tipo de mujer que no soporta sin graves trastornos un trabajo intelectual, enojoso, ni un obrerismo pesado y que responde enseguida con alteraciones orgánicas.”^[1]

 

Señorans Calvar, Enrique. “Temas médicos. Obrerismo femenino”, El Progreso, núm. 348. 2 dec. 1931, p. 1.

---

[1] Señorans Calvar, Enrique. “Temas médicos. Obrerismo femenino”, El Progreso, núm. 348. 2 dec. 1931, p. 1.

Carmen Sobrado, gañadora do concurso de carteis contra a violencia de xénero!

 

A nosa alumna do Módulo 1 da ESPA, Carmen Sobrado, gañou o concurso de deseño de carteis en denuncia da violencia de xénero. Ademais de facer un fermoso traballo en tea e cartón, Carmen é unha incansable muller traballadora e unha activa feminista.

Parabéns en nome de todo o IES Gregorio Fernández!!

A Revolución francesa esqueceu á metade feminina da poboación

 

A Revolución Francesa (1789) é o acontecemento máis importante dos últimos séculos, xa que supón o punto de partida do derrubo efectivo do Antigo Réxime, no que o poder estaba monopolizado polos estamentos privilexiados: a Igrexa e da nobreza, e o pobo chan carecía dos dereitos humanos máis básicos. Porén, nos textos fundamentais que deron cobertura ideolóxica a este proceso, como foi o caso da Declaración de Dereitos do Home e do Cidadán, asentados sobre os principios da liberdade e da igualdade como bases do novo estado liberal, deixouse fóra á metade feminina da poboación.

Esta discriminación no asentamento dos chanzos da Idade Contemporánea, crearía un perigoso antecedente de cara a instauración futura dos sistemas liberais noutros estados, xa que era posible enunciar como principios básicos da cidadanía a liberdade e a igualdade á par que as mulleres permanecían toda a súa vida baixo a tutela dos varóns. Perpetuaríase así a idea tradicional de que estas eran inferiores aos homes de maneira connatural, tanto desde o punto de vista biolóxico e intelectual como moral, e que a súa liberdade de actuación era perigosa para a estabilidade social.

Na aula do Ámbito Social do Módulo 3 da ESPA traballamos con dous documentos que exemplifican os argumentaban que aportaban os revolucionarios franceses para xustificar esta discriminación, escritos polos deputados Amarat e Talleyrand e recollidos na obra de Paule Marie Duhet: Las mujeres y la revolución, 1789-1794 (1974).

 

“O home é forte, robusto, dotado de gran enerxía, audacia e valor (...). Cales son as características peculiares que definen á muller? Os costumes e a natureza mesma asignáronlle as súas funcións: comezar pola educación dos homes, preparar a mente e o corazón dos nenos ás virtudes públicas, encamiñalos desde a súa máis tenra infancia cara o ben (…). Estas son as funcións que lles competen, ademais das súas labores caseiras (…). Deben ser autorizadas en París as concentracións de mulleres agrupadas baixo a etiqueta de Sociedade Popular? (…). A súa solución debe vir precedida por dúas de tipo máis xeral, e que son as seguintes: 1. Poden as mulleres exercer dereitos políticos e tomar parte activa nas tarefas de goberno? 2. Poden elas deliberar, congregadas en asociacións políticas ou en Sociedades Populares? Con respecto a eses dous interrogantes, o comité optou por unha negativa.”

 

“Non resulta evidente que a súa fráxil constitución física, a súa predisposición por unha vida sosegada, as numerosas obrigas da maternidade, sepáraas constantemente dos hábitos rudos, dos traballos pesados, e as invita a dedicarse as ocupacións sosegadas e ás labores do fogar? Como non darse conta de que o principio conservador das sociedades, que instituíu a harmonía na división de poderes, foi expresado e como revelado pola Natureza, cando distribuíu de tal sorte aos sexos unhas obrigas (...).”

Así mesmo, afondamos na figura dunha das primeiras feministas da Idade Contemporánea, Olympe de Gouges (1748-1793) que, entre outras cousas, escribiu a Declaración de Dereitos da Muller e da Cidadá (1791) como crítica da exclusión das mulleres nas novas conquistas xurídicas. Desgraciadamente, ao igual que outras mulleres que se desviaron dos roles tradicionais de xénero, foi condenada á guillotina en 1793.

Máis actividades en loita contra a violencia de xénero!

 

Nos útimos días realizamos do IES Gregorio Fernández diversas actividades vinculadas á loita contra a violencia de xénero, arredor do Plan Proxecta+ “Donas de Si” ou do Programa para o Impulso de Centros Referentes da modalidade de Proxectos de Inclusión Educativa (PIE), nos que tamén contamos coa activa participación  do Concello de Sarria.

A este respecto, a proposta deste último, o noso alumnado de 1º e 2º da ESO asistiu á representación teatral “Expectativa vs realidade”, do grupo Trémola Teatro. Igualmente, impartiuse unha charla sobre a violencia de xénero a cargo de Noelia Míguez (para o alumnado de 3º e 4º da ESO) e o encontro-debate titulado “Hai saída grazas a ti”, dirixido ao alumnado de 1º e 2º de Bacharelato.